Blog nagrodzony przez
Urząd Patentowy RP
Urząd Patentowy RP

Systematycznie dostaję prośby o pomoc przy zastrzeżeniu wzoru użytkowego. Zawsze wtedy dopytuję jakie rozwiązanie mamy chronić. Najczęściej finalnie okazuje się, że wzór przemysłowy. Mało kto rozumie czym te dwie formy wzorów się różnią dlatego zrobiłem ich porównanie. Po lekturze tego artykułu będziesz więc wiedzieć co powinieneś wybrać: wzór użytkowy czy wzór przemysłowy.

Czym jest wzór użytkowy?

Wzorom użytkowym najbliżej jest do patentów. Z tego też powodu mówi się nawet o nich jako o „małych wynalazkach” czy „małych patentach”.

Upraszczając, w tej formie można chronić konstrukcję wewnętrzną i zewnętrzną produktu. Czyli jego aspekty techniczne jak sposób łączenia, użyty materiał, czy jego kształt.

Przykłady wzorów użytkowych

  • całe urządzenia lub ich elementy;
  • wytwory wykorzystywane w budownictwie;
  • meble lub ich fragmenty;
  • przedmioty do gier i zabawki;
  • produkty codziennego użytku.
Wzór użytkowy czy wzór przemysłowy
Ważne

Wzory użytkowe nie chronią elementów o charakterze jedynie estetycznym. Jeżeli więc dana zabawka ma nowatorską konstrukcję i designerskie malowanie, to co do zasady wzór użytkowy malowania nie chroni.

Wygląd przedmiotów to domena wzorów przemysłowych.

Definicja ustawowa wzoru użytkowego.

Ustawa Prawo własności przemysłowej:

Art. 94

Wzorem użytkowym jest nowe i nadające się do przemysłowego zastosowania rozwiązanie o charakterze technicznym, dotyczące kształtu lub budowy przedmiotu o trwałej postaci albo przedmiotu składającego się ze związanych ze sobą funkcjonalnie części o trwałej postaci.

Czym jest wzór przemysłowy?

Wzory przemysłowe związane są ściśle z wzornictwem przemysłowym.

Aby dany przedmiot dobrze się sprzedawał musi być wysokiej jakości ale i atrakcyjny wizualnie. Ciekawy design jest więc narzędziem marketingowym co pozwala na konkurencję poza cenową.

Wzorami przemysłowymi chroni się wygląd zewnętrzny przedmiotów. To co jest ukryte przed naszymi oczami w trakcie normalnego użytkowania przedmiotu (konstrukcja wewnętrzna) taki wzór nie zabezpiecza.

Przykłady wzorów przemysłowych:

  • odzież, obuwie, nakrycia głowy;
  • produkty spożywcze jak cukierki;
  • gry, zabawki, meble;
  • sygnet i logo firmowe;
  • przedmioty codziennego użytku.
Przykłady wzorów przemysłowych
Ważne

Wzory przemysłowe nie chronią tych cech produktu, które wynikają jedynie z ich funkcji technicznej. Weźmy na przykład krzesło o oryginalnym kształcie. Prawo z rejestracji wzoru przemysłowego nie daje nam monopolu na 4 nogi czy oparcie. Te elementy pełnią w 100% funkcję techniczną tj. sprawiają, że z krzesła można normalnie korzystać. Chroniony jest więc jedynie ich design.

Definicja ustawowa wzoru przemysłowego.

Ustawa Prawo własności przemysłowej:

Art. 102

1. Wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, fakturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację.

Wzór użytkowy warto rejestrować jeżeli:

  • istota Twojego produktu wynika z konstrukcji wewnętrznej i zewnętrznej;
  • stworzyłeś pewnego rodzaju innowację, ale obawiasz się, że to za mało na patent;
  • możesz poczekać 2,5 roku na uzyskanie ochrony.

Wzór przemysłowy warto rejestrować jeżeli:

  • istota Twojego produktu opiera się na jego oryginalnym wyglądzie;
  • zależy Ci na minimalizowaniu opłat za zgłoszenie;
  • chcesz ochronę uzyskać szybko np. w 14 dni na całą UE.

Wzór użytkowy czy wzór przemysłowy – podobieństwa

Pomimo tego, że akcent ochrony w każdym ze wzorów położony jest na coś innego, to obie formy mają kilka elementów wspólnych. Ja je podzieliłem na trzy rzeczy.

1. Ochrona przyznawana jest na wniosek.

Wzór użytkowy czy wzór przemysłowy

Prawo ochronne na wzór użytkowy oraz prawo z rejestracji wzoru przemysłowego przyznawane jest przez odpowiedni Urząd Patentowy w kraju lub za granicą. W tym celu należy przygotować podanie, opis wzoru, rysunki oraz uiścić opłaty urzędowe.

Po przejściu z sukcesem całej procedury w obu przypadkach otrzymasz świadectwo.

2. Ekspert zweryfikuje czy przyznać Ci ochronę.

Samo zgłoszenie nie daje jeszcze gwarancji, że ochronę otrzymasz. Ekspert, na biurko którego trafi Twoja sprawa, analizuje czy spełniasz wszystkie wymogi stawiane przez prawo. W razie potrzeby może wysłać do Ciebie uwagi co do przeszkód w rejestracji. Finalnie wyda decyzję o przyznaniu Ci prawa lub odmowie. Jeżeli chcesz uniknąć błędów zleć wszelkie formalności rzecznikowi patentowemu.

3. Ten sam wytwór można czasami zastrzec jako wzór użytkowy i wzór przemysłowy.

Często ten sam przedmiot da się chronić w oparciu o kilka podstaw prawnych. Ja w rejestrach znalazłem konika na biegunach chronionego jako wzór użytkowy i wzór przemysłowy. Co więcej, wybitnie odbiegający od standardów kształt przedmiotu można zastrzec jako przestrzenny znak towarowy.

Znów jednak każde z tych praw chroni coś innego.

Wzorem użytkowym i zorem przemysłowym można chronić to samo.

Wzór użytkowy czy wzór przemysłowy – różnice

Pomimo pewnych podobieństw obie formy wzorów więcej od siebie różni. Finalnie może to dla Ciebie wpływać na atrakcyjność jednej lub drugiej odmiany. Nie można powiedzieć, że któraś zapewnia silniejszą ochronę. Wszystko zależy od Twoich potrzeb na daną chwilę.

1. Czas trwania ochrony zastrzeżonego wzoru.

Wzór użytkowy:

Maksymalnie 10 lat, podzielone na 2 i 3 letnie okresy ochronne.

Wzór przemysłowy:

Maksymalnie 25 lat, podzielone na 5 letnie okresy ochronne.

2. Czas trwania procedury uzyskiwania ochrony wzoru.

Wzór użytkowy:

Około 2,5 roku.

Wzór przemysłowy:

4-6 miesięcy.

Wzór wspólnotowy (ochrona na UE):

10-14 dni!

3. Zasięg terytorialny ochrony zastrzeżonego wzoru.

Wzór użytkowy:

Jeżeli wzór zgłosisz do Urzędu Patentowego RP to jego ochrona obejmie całą Polskę. Takie prawo możesz jednak w przeciągu 12 miesięcy rozszerzyć na wiązkę około 50 krajów świata. Co ważne – nie ma unijnego wzoru użytkowego.

Wzór przemysłowy:

W zależności gdzie zrobisz zgłoszenie, ochrona wzoru może objąć

  • Polskę (wniosek składasz do Urzędu Patentowego RP);
  • UE (wniosek składasz do EUIPO);
  • wybrane kraje i regiony świata (wniosek składasz do WIPO).

4. Ilość odmian wzorów w jednym zgłoszeniu.

Wzór użytkowy:

W Polsce w zgłoszeniu możesz wskazać tylko jeden wzór.

Wzór przemysłowy:

  • Przy zgłoszeniu na Polskę – 10.
  • Przy zgłoszeniu na UE – brak ograniczeń.
  • Przy zgłoszeniu międzynarodowym – maksymalnie 100.

5. Opłaty urzędowe za przyznanie ochrony.

Wzór użytkowy:

Najpierw musisz wnieść opłatę za zgłoszenie 550 zł (500 zł przy zgłoszeniu elektronicznym) a później po otrzymaniu decyzji pozytywnej 250 zł za pierwszy 3 letni okres ochrony.

Aby ochronę utrzymać musisz zapłacić z czasem za kolejne okresy ochronne. I tak drugi (4 i 5 rok) kosztuje 300 zł, trzeci (6, 7 i rok) 900 zł i czwarty (9 i 10 rok) 1100 zł.
 
 
Wzór przemysłowy:

Opłata za zgłoszenie wzoru przemysłowego wynosi 300 zł. Później trzeba opłacić pierwszy okres ochronny (1-5 rok) 150 zł oraz za publikację – 70 zł.

Znów aby utrzymać ochronę należy uiszczać z czasem kolejne opłaty za okres drugi (6-10 rok) 250 zł, trzeci (11-15 rok) 500 zł, czwarty (16-20 rok) 1000 zł i piąty (21-25 rok) 2000 zł.
 
 
Wzór wspólnotowy:

Opłata za zgłoszenie pierwszego wzoru – 350 EUR, każdego kolejnego do 10 – 175 EUR i każdego powyżej – 80 EUR.

Również tutaj aby prawo z rejestracji utrzymać musisz opłacać kolejne okresy ochronne. Dla drugiego jest to 90 EUR za wzór, dla trzeciego 120 EUR, dla czwartego 150 EUR a dla piątego 180 EUR.

6. Procedura zastrzegania wzoru.

Wzór użytkowy:

Zgłoszenie powinno zawierać, opis ochronny wraz z zastrzeżeniami ochronnymi i rysunkami. Przygotowanie tych formalności bywa dość czasochłonne ponieważ taki opis zawiera wiele elementów z opisu patentowego. To od opisu wzoru zależy finalnie to czy prawo będzie silne czy słabe (tzn. że da się je obejść).

W kolejnym etapie ekspert robi szczegółowe badanie w stanie techniki sprawdzając, czy zgłoszony do ochrony wzór jest nowy.

Wzór przemysłowy:

Tutaj formalności są zdecydowanie prostsze. Przykłądowo opis wzoru w ogóle nie jest wymagany. Najważniejsze jest dobre przedstawienie graficzne wzoru. Ekspert nie weryfikuje też czy zgłaszany wzór jest nowy oraz czy ma indywidualny charakter. Dzięki uproszczonej procedurze łatwiej zastrzec wzór przemysłowy niż wzór użytkowy.

To jednak doprowadza to do patologii takich jak w poniższym nagraniu:

 

Co wybrać – wzór użytkowy czy wzór przemysłowy? <pro tip>

Czy można mieć ciastko i zjeść ciastko? W pewnym sensie tak. Ochrona wzorów użytkowych, jako, że zabezpiecza konstrukcję wewnętrzną, jest silniejsza. Poważną niedogodnością jest tutaj długa procedura. Z kolei wzory przemysłowe rejestrowane są błyskawicznie, choć nie chronią cech technicznych przedmiotu.

W takich sytuacjach doradzam klientom dwa zgłoszenia.

Najpierw wypuszczamy wzór użytkowy (aby nie stracić nowości) a następnego dnia wzór wspólnotowy. Dzięki temu po kilku dniach mamy już świadectwo rejestracji w oparciu o które możemy usuwać oferty konkurencji np. na Allegro, Olx czy Amazon. Po czasie wzmocni się ochronę dzięki rejestracji wzoru użytkowego.

Potrzebujesz indywidualnej pomocy prawnej?

Skontaktuj się ze mną:

Jako rzecznik patentowy, specjalizuję się w rejestrowaniu znaków towarowych dla przedsiębiorców.

ml-form-1-mobile
ebook

Podobał Ci się ten artykuł?

Pobierz darmowy eBook o ochronie marki
  • zawiera najważniejsze informacje o ochronie marki
  • napisany jest prostym i zrozumiałym językiem
  • opisuje błędy firm wynikające z niewiedzy
  • zawiera proste rady jak chronić swoją markę
  • pobrało go już ponad 1800 osób!

Tworzę także

Włącz się do dyskusji

Napisz do mnie mikolaj@kancelarialech.pl Zadzwoń +48 575 999 410